Gweld y testun: Bach Canolig Mawr

Ymateb i Ymgynghoriad ar Gôd Ymarfer ADY

Daeth yr ymgynghoriad i ben fis Mawrth 2019

Daeth Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a Thribiwnlys Addysg (Cymru) i rym yn 2018, ac mae’n cyflwyno fframwaith ar gyfer diwallu anghenion plant/pobl ifanc sydd ag anghenion dysgu ychwanegol o’u geni hyd at addysg bellach.

Ochr yn ochr â’r Ddeddf mae côd ymarfer, ar ffurf drafft ar hyn o bryd, sy’n rhoi cyngor a chyfarwyddyd i weithwyr proffesiynol er mwyn sicrhau bod eu gwaith yn cydymffurfio â’r gyfraith newydd.

Ar y dudalen hon, rydyn ni wedi crynhoi ein hymateb i’r ymgynghoriad ar y côd ymarfer drafft hwn.

Gallwch chi ddarllen yr ymateb llawn yma (ymateb 307).

Rydyn ni wedi amlygu rhai o’r prif gryfderau, a rhai gwendidau y dylai’r Llywodraeth roi sylw iddynt er mwyn gwneud gwelliannau.

Cryfderau’r côd drafft

  • Mae’r côd yn sôn am bum egwyddor Dull Gweithredu seiliedig ar Hawliau Plant (ffordd o weithio sy’n gwneud yn siŵr bod pob plentyn yn gwybod am eu hawliau ac yn gallu cael mynediad iddyn nhw), ac yn amlygu’r angen i awdurdodau lleol ystyried yr hawliau hyn o dan y gyfraith newydd.
  • Mae’r côd yn amlygu pa mor bwysig yw system addysg ddwyieithog.
  • Mae’r côd yn nodi pwysigrwydd cyngor a gwybodaeth addas i blant, rhieni a phobl ifanc, yn ogystal â pha mor bwysig yw hi bod awdurdodau lleol yn ymwneud â materion a allai godi ac yn gwneud newidiadau priodol yn brydlon.
  • Mae’r côd yn sôn y dylai Cynlluniau Datblygu Unigol gynnwys plant/pobl ifanc gymaint â phosibl, eu bod nhw’n gallu gwneud penderfyniadau am eu cynlluniau eu hunain, ac y dylen nhw gael eu hysgrifennu mewn ffordd sy’n golygu bod plant/pobl ifanc yn gallu deall eu cynlluniau eu hunain yn hawdd.
  • Mae’r côd yn rhoi’r gallu i asiantaethau rannu gwybodaeth gyda’i gilydd (ac yn dweud wrthyn nhw am wneud hynny), fel bod modd adnabod anghenion dysgu ychwanegol yn gynnar, a rhoi’r help cywir.
  • Mae’r côd yn sôn am gyfnodau o newid ar lawer o wahanol adegau ym mywyd plentyn/person ifanc, ac yn dweud bod angen rhoi gwybodaeth glir am y cyfnodau hyn.
  • Mae’r côd yn creu cyfleoedd da i adolygu penderfyniadau ac apelio yn eu herbyn, ac yn caniatáu i blant/bobl ifanc a fyddai ddim yn gallu deall eu hachos eu hunain yn llawn o bosib gael ‘ffrind achos’ (rhywun mae panel y tribiwnlys yn eu penodi) i’w helpu nhw i fod yn rhan o benderfyniadau.

Gwendidau’r côd drafft

  • Nid yw’r côd yn gwneud popeth o fewn ei allu i hybu a diogelu hawliau plant ym mhrofiadau addysg pob dydd plant/pobl ifanc sydd ag anghenion dysgu ychwanegol, na chwaith yn rhoi cyfle teg i bob plentyn mewn lleoliadau addysg, ar lefel awdurdod lleol, ac mewn lleoliadau GIG – mae angen cynnal adolygiad ariannu.
  • Nid yw’r côd yn gwneud digon i sicrhau y byddai plant/pobl ifanc ag anghenion dysgu ychwanegol yn cael trafnidiaeth ddiogel, hygyrch a phriodol i gyrraedd eu man dysgu.
  • Dylai’r côd fod yn haws ei deall, a chynnwys cyfarwyddiadau pellach i bobl broffesiynol sy’n gweithio gyda phlant/bobl ifanc sydd ag anghenion dysgu ychwanegol, fel bod pob awdurdod lleol yn gallu ei ddefnyddio yn yr un ffordd.
  • Dylai’r côd ddefnyddio ‘dull gweithredu sy’n cael ei arwain gan anghenion’ (gweithio gan gadw anghenion pob plentyn/person ifanc unigol mewn cof) wrth ganfod anghenion dysgu ychwanegol a chreu cynlluniau datblygu unigol, ac mae angen iddo gynnwys y plentyn/person ifanc pan fydd eu Cynlluniau Datblygu Unigol yn cael eu rhoi i’w sefydliadau addysg bellach.
  • Dylai’r côd wneud dysgu gartref yn elfen bwysicach o’r ddarpariaeth dysgu ychwanegol, yn arbennig yn achos plant iau, a’i gynnwys wrth ddatblygu Cynlluniau Datblygu Unigol. Mae angen hefyd iddo roi cyfleoedd addysg cyfartal yn yr iaith Gymraeg.
  • Mae angen i’r côd fod yn gliriach ynghylch sut mae gwahanol asiantaethau sy’n gweithio gyda phlant a phobl ifanc sydd ag anghenion dysgu ychwanegol yn rhannu gwybodaeth ac yn cydweithio. Mae angen i’r côd sicrhau hefyd BOD gwahanol asiantaethau’n cydweithio er mwyn sicrhau bod plant/bobl ifanc ag ADY yn cael eu cefnogi ym mhob agwedd wahanol ar eu bywyd (e.e. mewn addysg, iechyd, gofal cymdeithasol ac ati).