Gweld y testun: Bach Canolig Mawr

Amddiffyniad Cyfartal

Mae Comisiynydd Plant Cymru yn cefnogi’n llawn fwriad y Llywodraeth i roi yr un amddiffyniad rhag cosb gorfforol i blant ac oedolion.

Mae’r dudalen hon yn amlinellu ein safbwynt ac yn ateb rhai cwestiynau cyffredin.

Rydyn ni hefyd wedi cyhoeddi papur manwl sy’n ateb cwestiynau cyffredin.

Darllenwch y papur.

Am beth mae’r Comisiynydd Plant yn galw?

Am ddileu amddiffyniad cosb resymol ac am roi’r un amddiffyniad i blant ag i oedolion o dan y gyfraith.

Ar hyn o bryd, os bydd rhieni’n wynebu cyhuddiad o ymosodiad cyffredin yn erbyn plentyn, gallan nhw hawlio mai ‘cosb resymol’ oedd yr ymosodiad, ac os caiff hynny ei dderbyn, gall olygu eu bod nhw ddim yn wynebu euogfarn.

Dyw’r amddiffyniad yma ddim ar gael i oedolyn sy’n wynebu cyhuddiad o ymosod ar oedolyn arall. Mae hynny’n golygu bod gan blant, ar hyn o bryd, lai o amddiffyniad o dan y gyfraith nag oedolion yn erbyn ymosodiad cyffredin.

O dan Gonfensiwn y CU ar Hawliau’r Plentyn mae gan bob plentyn hawliau i gael eu trin yn gyfartal a’u cadw’n ddiogel rhag niwed; mae’r amddiffyniad hwn yn torri ar draws yr hawliau hynny.

Bydd dileu’r amddiffyniad yn gwneud holl bobl Cymru, gan gynnwys plant, yn gyfartal o dan y gyfraith.

Pam mae hyn yn bwysig?

  • All neb ddweud bod hynny’n ‘gosb resymol’ os byddan nhw’n taro oedolyn arall, ac rydyn ni’n meddwl bod plant yn haeddu o leiaf yr un amddiffyniad o dan y gyfraith ag oedolion. Yn wir, mae’r rhan fwyaf o gyfreithiau sy’n ymwneud â phlant yn cydnabod bod angen mwy o amddiffyniad arnyn nhw nag ar oedolion – dyna pam mae cyfyngiadau oedran ar sigarets, alcohol, cydsyniad rhywiol a gyrru.
  • Trwy ganiatáu i’r amddiffyniad cyfreithiol hwn barhau, mae Cymru’n cynnig llai o amddiffyniad o dan y gyfraith i blant nag i oedolion ac yn torri ar draws hawliau plant i gael eu trin yn gyfartal a’u cadw’n ddiogel rhag niwed.
  • Mae llawer o dystiolaeth yn awgrymu nad yw cosb gorfforol yn effeithiol ac y gallai niweidio plant. Ymhlith yr effeithiau hir dymor negyddol sy’n gysylltiedig â smacio mae bod yn fwy ymosodol ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.
  • Bydd dileu amddiffyniad cosb resymol hefyd yn annog rhieni i ddefnyddio technegau rhianta mwy cadarnhaol, y profwyd eu bod yn fwy effeithiol. Mae agweddau at dechnegau magu plant yng Nghymru eisoes yn newid; rhwng 1998 a 2015 aeth canran yr oedolion mewn arolwg oedd yn barnu bod angen smacio plentyn ambell waith i lawr o 88% i 24%.

Fydd hyn yn golygu bod rhieni’n cael eu troseddoli?

Dim ond os yw rhywun wedi cael ei gyhuddo o ymosodiad cyffredin yn erbyn plentyn y mae amddiffyniad cosb resymol yn gallu cael ei ddefnyddio.

Mae dileu’r amddiffyniad hwn, felly, yn fater o roi’r un amddiffyniad i blant ag i oedolion o dan y gyfraith, nid o greu tramgwydd droseddol newydd.

Does dim tramgwydd droseddol newydd yn cael ei chreu

Mewn achosion lle mae digon o dystiolaeth i gyfiawnhau erlyniad, bydd angen o hyd i’r erlynwyr benderfynu a fyddai erlyn y troseddwr er budd y cyhoedd, ac er lles pennaf y plentyn ei hun.

Mae 53 o wledydd ar draws y byd eisoes wedi cryfhau’r gyfraith er mwyn rhoi amddiffyniad cyfartal i blant, a does dim tystiolaeth bod mwy o rieni’n cael eu herlyn.

Beth am rieni sy’n amddiffyn eu plant? Er enghraifft, eu stopio nhw rhag camu allan i’r ffordd?

Does dim rhaid defnyddio grym i atal plentyn rhag mynd i berygl, er enghraifft camu i ffordd brysur neu gyffwrdd ag arwyneb poeth, ac mae’n weithred o fath cwbl wahanol.

Nid yw’r gweithredoedd hynny’n cael eu cynnwys yn y diffiniad o ymosodiad, ac ni fuont erioed yn cael eu hystyried felly.

Ydy’r Llywodraeth yn ymyrryd gormod ym mywyd y teulu?

Ni fydd y Llywodraeth yn ymyrryd ym mywyd pob dydd y teulu o ganlyniad i’r cynnig newydd hwn; yn hytrach bydd yn cynnig yr un amddiffyniad ag sydd gan oedolion i blant, ac yn sicrhau na fydd y rhieni hynny’n sy’n hawlio ‘cosb resymol’ yn gallu amddiffyn eu gweithredoedd os bydd eu hachos ymosodiad cyffredin yn cyrraedd y llys.

Nid un ffordd gywir sydd o fagu plant, ond rhan o waith y Llywodraeth yw amddiffyn hawliau ei holl ddinasyddion, gan gynnwys plant, a darparu cyngor a chefnogaeth y gall rhieni eu cyrchu pan fydd angen.

Sut bydd hyn yn effeithio ar y gwasanaethau cymdeithasol? Fydd mwy o blant yn cael eu cymryd i ofal?

Fydd sut mae’r gwasanaethau cymdeithasol yn amddiffyn plant ddim yn newid o ganlyniad i’r cynigion. Mae’n rhaid i blentyn fod yn wynebu perygl sylweddol o ddioddef, neu fod wedi dioddef niwed sylweddol o ganlyniad i weithredoedd eu rhieni iddynt gael eu cymryd i ofal. Hyd yn oed os bydd barnwr yn penderfynu bod niwed sylweddol wedi cael ei achosi i blentyn, nid yw hynny’n golygu y bydd plentyn yn cael ei gymryd i ofal yn awtomatig.

Beth alla i wneud os bydd fy mhlentyn yn gwrthod gwrando?

Bydd technegau rhianta cadarnhaol a chefnogaeth yn cael eu hybu gan Lywodraeth Cymru ochr yn ochr â’u cynnig. Bernir bod y technegau hyn yn fwy effeithiol na smacio plentyn, yn ogystal â bod yn rhai sydd ddim yn achosi niwed corfforol a/neu emosiynol iddyn nhw.