Blog Keith

Rhan ohono i

Weithiau pan fyddwn ni wrthi’n trafod pwysigrwydd gwrando ar farn plant a phobl ifanc, byddwn ni’n sôn am leisiau plant. Weithiau gallwn ni gymryd hynny braidd yn rhy lythrennol, fel pe na bai modd i ni gasglu eu barn ond trwy’r gair llafar mewn cyfarfod neu sgwrs, neu’r gair ysgrifenedig mewn ymateb i holiadur.

Pan adewais i’r ysgol uwchradd fe wnes i radd mewn celfyddyd gain, ac rwy’n dal i gredu mai darluniau yw pinacl mynegiant artistig. Galla i edrych ar ddarlun gan Whistler, Turner, Hockney neu Banksy a ‘chlywed’ y neges. Galla i weld a theimlo eu hymateb i’r byd o’u cwmpas.

Digwyddodd hynny hefyd yn arddangosfa ‘Rhan ohono i’ (‘A Piece of Me’), a gynhaliwyd gan Wasanaeth Seraf Barnardo’s Cymru, sef rhaglen o gymorth dwys ar gyfer plant a phobl ifanc 10 i 18 oed sydd naill ai mewn perygl o gael eu cam-drin drwy ecsbloetio rhywiol neu sydd eisoes wedi diodde hynny. Mae’r prosiect, a ariannwyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru, yn cael ei arddangos yn Adeilad y Pierhead ym Mae Caerdydd. Mae’n cynnwys ffilm, celf, animeiddio, cerddoriaeth, barddoniaeth a storïau gan bobl ifanc sydd wedi derbyn cymorth gan Wasanaeth Seraf.

Roeddwn i’n falch iawn o gael yr anrhydedd o agor yr arddangosfa. Mae celf yn annog rhyddid mynegiant, ac mae’r arddangosfa hon yn llefaru wrth bawb sy’n barod i glywed a gwrando. Mae’n gam dewr, ac rwy’n gobeithio bydd cynifer o bobl â phosib yn gweld y gwaith sy’n cael ei arddangos.

Hoffwn ddiolch i’r holl bobl ifanc a staff Gwasanaeth Seraf Barnardo’s Cymru, a hefyd i Gyngor Celfyddydau Cymru am ariannu prosiect mor werth chweil.  

Roedd y gwahoddiad yn disgrifio ‘Rhan ohono i’ (‘A Piece of Me’) fel:

“Arddangosfa bwerus sy’n herio ein meddyliau a’n canfyddiadau trwy lygaid profiadau pobl ifanc. Mae’n amhosib gadael yr arddangosfa heb gael eich cyffwrdd.”

Yn ôl unrhyw ddiffiniad dyma gelfyddyd a mynegiant creadigol sy’n lleisio profiadau plant a phobl ifanc. Mae’n rymus iawn, a byddwn yn eich annog i fynd i’w gweld, naill ai yn y Bae neu pan fydd yn mynd ar daith o amgylch Cymru yn ystod y misoedd nesaf.

Mae’r sioe gyfan yn gryf iawn, ond siaradodd tri darn o waith yn arbennig â mi:

 

Y darlun yma yw’r poster ar gyfer yr arddangosfa. Mae’n dangos plentyn yn crio ar y tu mewn.

 

Yr enw ar y darn yma yw ‘Gwaed Oer’ (‘Blood run cold’) ac mae’r capsiwn o dano yn dweud: “Rai nosweithiau rwy’n deffro ac mae fy ngwaed yn rhedeg yn oer wrth gofio rhai o’m profiadau.”

 

Yr enw ar y llun yma yw ‘Y Mwgwd’ (‘The Mask’) ac mae’n dangos sut gallwch chi wisgo mwgwd i guddio eich gwir deimladau. Mae rhaid i chi edrych y tu hwnt i’r mwgwd.

Wrth i chi gerdded o gwmpas fe welwch blant a phobl ifanc yn mynegi eu dicter a’u rhwystredigaeth trwy gelfyddyd. Mae’n anghyfforddus mewn mannau. Ond gobaith sydd yn y diweddglo, gan y gwelir y gwytnwch sydd gan blant a phobl ifanc i wneud mwy na goroesi, a chyflawni eu potensial llawn.